Irune Martínez de Apellániz, APDEMAko eztabaida taldeko kideak; Rodrigo González autokudeatzaileen programako arduradun eta proiektu teknikariak; eta Adrián Fernández taldeko prestatzaileak, Adimen-desgaitasuna duten Pertsonentzako Espainiako “Yo tengo opinión” Eztabaida Ligaren seigarren edizioan parte hartzearen esperientzia nola bizi izan duten partekatu dute.
Jendaurrean hitz egitea eta ideia bat epaimahai baten aurrean defendatzea. Duela hilabete batzuk, APDEMAko eztabaida taldearentzat erronka lortu ezina zirudien horrek. Hala ere, lortu ez ezik, hirugarren postu historikoa bat ere lortu du, argudiaketa eta oratoria ikasteko, parte hartzeko eta presentzia sozialerako tresna bihurtzen dituen lehiaketan. APDEMA, gainera, ekimen aitzindari horretan parte hartzen duen lehen euskal taldea izan da. Bederatzi probintziatako 13 talde bildu ziren, gaurkotasun osoko gai bati buruz eztabaidatzeko: Zer da hobea, pertsonei isuna jartzea edo saritzea birziklatzeagatik?
Proiektu honen jatorria Gasteizen egindako Espainiako Unibertsitate Eztabaida Txapelketako finalean dago. Bertan, adimen-desgaitasuna duten APDEMAko hainbat pertsonak boluntario gisa hartu zuten parte, eta bizipen hark adimen-desgaitasuna duten pertsonei zuzendutako Eztabaida Liga honen aurreko interesa piztu zuen. Une horretatik aurrera prestaketa prozesua hasi zen, eta ekainaren 13an eta 14an amaitu zen, Madrilen, taldeak ilusioa eta urduritasuna nahastu zituen azken fasean.
Proiektu eraldatzailea
Ekimen honen eragina izugarria izan da parte-hartzaile guztientzat. “Historikoki baztertutako kolektiboa izan da. Proiektu honetan ahotsa eman ahal izatea ikaragarria izan da. Jendaurrean hitz egiteko aukerarik izan ez duten eta euren burua mugatzen duten pertsonak dira. Baina lau hilabetetan lortutako aurrerapena izugarria izan da”, azpimarratu du Adrianek.
Otsailetik ekainera, taldea osatzen duten zortzi pertsonak buru-belarri prestatu ziren ikertzen, informazioa bilatzen, argudioak eraikitzen, diskurtsoak egiten eta oratoriako teknikak ikasten. Izan ere, eztabaidatzea ez da bakarrik zer esan jakitea, nola transmititu ere bai, Adrianek arreta berezia eskaintzen dion alderdi bat.
“Hitzik gabeko komunikazioak eta komunikazio paraberbalak, hau da, keinuak, ahotsa, isiluneak, erritmoa… horrek guztiak komunikatu egiten du eta pisu handia du. Parte-hartzaile bakoitzaren indarguneak indartu ditugu. Baina, batez ere, euren buruarengan duten konfiantza indartu dugu. Beraiek uste zutena baino askoz gehiago balio dutela konturatu dira .
Adrianek adimen-desgaitasuna duten pertsona talde bati laguntzen zion lehen aldia zen, eta aitortu du zenbait beldurrekin hartu zuela erronka. Hala ere, laster konturatu zen prestakuntza-prozesua beste talde batzuekin gauzatu ohi duenaren oso antzekoa zela. “Metodologia unibertsitarioekin erabiltzen dudanaren nahiko antzekoa izan da. Askotan sinplifikatu behar izan dugu informazioa, baina hori beti gertatzen da. Garrantzitsuena da informazioa ulertzea eta epaileengana iristea, ez desgaitasuna duten pertsonen eztabaida delako.
Esperientzia horrek desgaitasunarekiko bere begirada ere aldatu du. “Ordura arte ni ez nintzen inoiz pertsona horiekin lan egitera eseri. Ezjakintasun eta ezezagutza osotik abiatzen nintzen, baina konturatzen zara oso gai direla. Denok gara oso desberdinak eta aniztasun horrek aberastu egiten gaitu. Oso harro gaude lan guztiaz”.
Hitza, ahalduntzeko tresna gisa
Ideia horrekin bat dator Rodrigo, eta benetako helburua inoiz ez zela Liga irabaztea izan azpimarratu du. “Gure helburua oratoria ahalduntzeko tresna gisa erabiltzea zen, hazkunde pertsonalari laguntzeko eta egunerokoan aplikatu ahal izateko. Gainera, uste genuen garrantzitsua zela espazio gehiago irekitzea adimen-desgaitasuna duten pertsonek adierazteko aukera izan zezaten”.
Rodrigok hitzaren balioa aldarrikatzen du gero eta elkarrizketa eta ideia-truke gutxiago dagoen gizartean. “Hitza desagertzen ari da, orain WhatsAppeko mezuak dira nagusi eta eztabaidatzea ahazten ari zaigu. Hitzak ahaldundu egiten gaitu”.
Ziur dago elkarrizketa tresna bereziki baliotsua dela adimen-desgaitasuna duten pertsonentzat, eta ideia argi batekin laburbiltzen du: “Iritziak eta hitzak adimen-desgaitasuna duten pertsonenak ere izan behar dute. Ahotsa dute eta eztabaidak ez du soilik elite jakin batzuentzat gordetako espazioa izan behar”.
Harrotasuna, ahalegina eta adiskidetasun handia
Istorio honetako protagonisten artean Irune dago, APDEMAko eztabaida taldeko kidea, eta emozioz gogoratzen du abentura hau nola bizi izan duen. “Urduritasun handia nuen, lehen aldia zelako, baina nahiko ondo egon naiz. Harrotasun handia sentitzen dut, garrantzitsua sentitzen naiz. Eztabaida Ligara zihoan Euskadiko lehen taldea ginen, eta hori ere erantzukizun handia zen”.
Lau hilabetez, taldeak dedikazio handiz entseatu zituen eztabaidak. Eusko Legebiltzarrean ere aritu zen, baina jenderik gabe, mikrofonoak eta kamerak erabiltzen ohitzeko eta lehiaketaren aurretik segurtasuna irabazteko. “Zerbait espero bezala ateratzen ez denean ez blokeatzen ikasi dut”, azaldu du Irunek.
Unerik zorrotzenetako bat lau minutuz, soilik euskarri batzuetan, hala nola grafikoetan eta egunkarietako berrietan, oinarrituta, memoriaz, gauza bat gezurtatu behar izan zuenean iritsi zen. Bere jarduna hain nabarmena izan zenez, Espainiako laugarren hizlaririk onena izendatu zuten.
Madrilen bizitako guztitik, Irune adiskidetasunarekin geratzen da batez ere. “Onena taldea izan zen. Norbaiti gauzak ondo ateratzen ez bazitzaizkion, han zeuden besteak animatzeko. Babes hori oso garrantzitsua izan zen”. Orain ilusioz espero du Zeledonen Jaitsieraz gozatzea Gasteizko udaletxeko balkoitik, esperientzia ahaztezinari amaiera emango dion aintzatespena.
Hirugarren postu historikotik haratago, APDEMAko taldeak erakutsi du adimen-desgaitasuna duten pertsonek argudioak dituztela, iritzia dutela eta, batez ere, entzutea merezi duen ahotsa dutela.
APDEMAk utzitako argazkia
