Ainhoa Arias, GAUTENAko ikasgela egonkor bateko irakaslea. Elkarteak 22 ikasgela egonkor kudeatzen ditu Gipuzkoan.
AEN duten ikasleekin duen esperientziatik abiatuta, profesional honek uste du teknologia funtsezko tresna dela hezkuntza inklusiboagorantz aurrera egiteko. Berez konponbidea ez den arren, erabilera on batek ikaskuntzaren egokitzapena, pertsonalizazioa eta eskuragarritasuna errazten ditu.
Nola laguntzen dio teknologiak hezkuntza inklusiboagoari?
Garrantzitsuena da ikaskuntza ikasle bakoitzaren beharretara eta interesetara egokitzea ahalbidetzen duela. Gure kasuan, gehienek autismoaren espektroko nahasmenduaren (AEN) barruko diagnostiko bat dute, eta tresna horiek ulermena, komunikazioa eta aurrea hartzea errazten laguntzen digute, baliabideak sortzeaz gain. Horiek erabiltzeak autonomia bultzatzen du eta onura ugari dakarzkie ikasle horiei. Gure ikasgeletan, teknologia helburu pedagogiko edo komunikatiboarekin erabiltzen da beti.
Zer aukera eta zer arrisku izan ditzake hezkuntzan tresna digitalak sartzeak?
Aukerei dagokienez, balio nagusietako bat pertsonalizatzeko gaitasuna da. Tabletak eta komunikatzaileak ikasle bakoitzera egokitzeko aukera ematen dute, baita ikus-laguntzak kasu bakoitzaren arabera doitzekoa ere. Gainera, bereziki motibatzailea da: matematikako jarduera bat, adibidez, aplikazio baten bidez aurkezten bada fitxa tradizional batean baino erakargarriagoa izan daiteke.
Beste alderdi garrantzitsu bat eduki bera formatu desberdinetan eskaintzeko aukera ematen dutela da. Ingurunea hobeto antolatzen, ikaskuntzak indartzen eta komunikaziorako eta adierazpenerako bide alternatiboak ematen ere laguntzen dute, IDUren printzipioekin bat etorriz.
Hala ere, arrisku batzuk ere badaude, hala nola gehiegizko estimulazioa, deserregulazioa edo balizko mendekotasuna. Gure kasuan, ordea, erabilera oso egituratuta dago, hain zuzen ere, efektu horiek minimizatzeko. Gainera, kontuan izan behar da baliabide guztiak ez direla egokiak ikasle guztientzat, eta, beraz, haien aukeraketa pertsona bakoitzari egokitu behar zaiola beti.
AEN duen ikasle batentzako laguntza teknologikoak txertatzerakoan, zer alderdi baloratu behar dira bere beharrei benetan erantzuten dietela ziurtatzeko?
Teknologia beti da helburu pedagogiko baten zerbitzura dagoen laguntza. Lehenik eta behin, zer lan egin nahi dugun pentsatzen dugu, eta, hortik aurrera, zer aplikazio edo baliabide erabil dezakegun ikusten dugu.
Teknologia dena eraldatzen ari da, eta irakasleok egokitu egin behar dugu, bereziki positiboa dela egiaztatzen dugunean. Ondo erabilita, ikaskuntza eta norberaren aurrerabidea errazten dira.
Baina teknologiak ezin du profesionala ordezkatu. Ezagutza eta balorazio indibidualizatua funtsezkoak dira. Horretarako, hainbat alderdi hartu behar ditugu kontuan, hala nola autonomia maila, komunikazio profila, gaitasun kognitiboak, interesak, eta baita erabiliko den testuingurua ere: ikasgelan, etxean edo beste espazio batzuetan.
Gainera, tresnek eskuragarriak, errazak eta erabilgarriak izan behar dute eguneroko jardunean. Era berean, oso garrantzitsua da haren erabilera etengabe berrikustea eta eguneratzea. Etengabe gainbegiratu behar da, etengabeko egokitzapena bermatzeko. Adibidez, komunikatzaileen kasuan, ikasle bat asko aldatzen delako urte batetik bestera.
Teknologia nola ari da irakasleen rol tradizionala eraldatzen?
Rol hori eraldatzen ari da, eta uste dut onerako egiten duela. Lehen liburu berarekin egiten zen lan ikasle guztientzat, baina egiaztatu dugu denak ez duela denentzat balio. Horregatik, funtsezkoa iruditzen zait materialak formatu desberdinetan egokitu eta aurkeztu ahal izatea.
Azkenean, irakasleak ezin dira geldirik geratu. Dena aldatzen da, eta guk ere egin behar dugu. Lan egiteko modu horrek ikaskuntza errazten duela eta, gainera, motibagarriagoa dela baldin badakigu, ikasten jarraitzeko prest egon behar dugu.
Kontuan hartu behar da, halaber, gaur egungo ikasleak teknologiaz inguratuta hazten direla, eta eskolak errealitate horri erantzun behar diola. Bestela, motibazioa galtzea gerta daiteke, baita eskola-porrota ere.
Egia da, batzuetan, horiek erabiltzeak nolabaiteko arbuioa sortzen duela. Batzuetan pentsatzen dugu ikasleak lotu ditzakeela edo denbora gehiegi eskatzen duela, eta, liburuarekin eroso sentitzen garenez, metodo tradizionalekin jarraitzeko joera dugu. Baina beldur horiei aurre egiten ez badiegu eta ematen duen alderdi positiboan zentratzen ez bagara, ainguratuta geratzeko arriskua dugu.
Teknologia ez da berez soluzioa, modu egokian erabilita, ikasle bakoitzarentzat ikaskuntza egokitzea, pertsonalizatzea eta eskuragarriago egitea ahalbidetzen duen tresna baizik.
Zer konpromiso hartu beharko lituzkete administrazioek AEN duten ikasleek teknologiarako sarbidea dutela ziurtatzeko?
Administrazioek teknologiarako sarbidea bermatu behar dute, askotan zailtasunak jartzen dituztelako tabletak erosteko laguntzak emateko orduan. Sarbide horrek ez luke familia bakoitzaren ahalmen ekonomikoaren araberakoa izan behar, askorentzat kostu handia baita, eta, beharrezko babes hori gabe, aldeak sor daitezke.
Horregatik, funtsezkoa da finantzaketa nahikoa eta egonkorra izatea, bai ikastetxeentzat, bai familientzat. Gure ikasleek oztopo askori egin behar diete aurre euren eguneroko bizitzan, eta ez zaie beste bat gehitu behar. Pertsona batek komunikatzailearengana jo ezin izatea faena bat da. Tresna horiek ikasle guztien eskura ez badaude, haien bizi-kalitatea ere mugatzen ari da.
