Granadako Unibertsitateak egindako azterlan batek etorkizuneko irakasleek hezkuntza inklusiboan izango duten unibertsitate-prestakuntza aztertu du
Plena inclusiónek antolatutako “Evidencias para transformar el sistema educativo” mintegian, Granadako Unibertsitateko Esperanza Alcain Martínezek eta Alba María Hernández Sánchezek etorkizuneko irakasleek hezkuntza inklusiboan izango duten unibertsitateko prestakuntzari buruzko azterlan bat aurkeztu zuten. Lanak Haur Hezkuntzako Gradurako, Lehen Hezkuntzako Gradurako eta Irakasleen Prestakuntzako Masterrerako ikasketa-planetan eta irakaskuntza-gidetan eskainitako prestakuntza aztertzen du. Hezkuntza inklusiboaren arloko legeria ere aztertzen du, ikasketa horiek etorkizuneko irakasleak hezkuntza inklusiboa bermatzeko zenbateraino prestatzen dituzten egiaztatzeko.
Azterlana ikasketa planen, irakaskuntza giden eta legediaren analisi dokumental zabalean oinarritzen da. Guztira, Haur Hezkuntzako Gradua duten 40 unibertsitateren, Lehen Hezkuntzako Gradua duten 39ren eta Irakasleen Prestakuntzako Masterra duten 38ren dokumentuak aztertu ziren. Gainera, Haur Hezkuntzako Graduko 177 irakaskuntza-gida, Lehen Hezkuntzako Graduko 212 eta Masterreko 44 aztertu ziren.
Legeriari dagokionez, hezkuntzarako eskubidea Konstituzioan onartuta dago, eta Desgaitasuna duten Pertsonen Eskubideei buruzko NBEren Konbentzioak indartu egiten du. Hala ere, egileek adierazi dute arau-sakabanaketa handia dagoela hezkuntzako, unibertsitateko, estatuko, autonomiako eta nazioarteko legeriaren artean. Araudiak lege-oinarri garrantzitsua eskaintzen du eta inklusioaz hitz egiten du, baina zehaztasun pedagogiko eskasa erakusten du. Nekez agertzen da Ikaskuntzarako Diseinu Unibertsala edo irisgarritasun unibertsala bezalako kontzeptuei buruzko erreferentzia espliziturik.
Ikertzaileen iritziz, beharrezkoa da graduak eta graduondoak arautzen dituzten arauek argi eta garbi jasotzea inklusioa, desgaitasuna edo irisgarritasun unibertsala. Hezkuntzarako eskubidea araututa dago, baina ez da behar bezala zehazten zertan datzan hezkuntza inklusiborako eskubidea, oinarrizko eskubidea izan eta behar diren mekanismo guztiekin bermatu behar den arren.
Ikasketa-planen eta irakaskuntza-giden azterketa
Ikasketa-planen eta irakaskuntza-giden azterketak antzeko errealitatea erakusten du. Lehenengo ondorioa da garrantzi handia ematen diola egitura akademikoari eta administratiboari, eta ez dagoela oso bideratuta funtzionaltasunera eta irakaskuntza jardunbidera.
Bigarren ondorioa da “hezkuntza” bezalako hitzen presentzia masifikatuta dagoela eta erretorika instituzionalaren karga handia hautematen dela, baina aplikazio zehatz gutxi. Ebidentzia zientifikoak ia ez dira ageri ikasketa-planetan. Horrek kezka handia sortzen du: etorkizuneko irakasleek azaleko prestakuntza jasotzen badute, baliteke ikastetxera iristen direnean eredu argirik eta aniztasunari erantzuteko metodologia egokirik ez izatea.
Hezkuntza inklusiboa ezin da ekimen pertsonalen edo “maisu bakoitzak bere liburutxoa du” ezagunaren mende egon. Aniztasunari eman behar zaion erantzunak profesionalizazio-kontua izan behar du.
Beste ondorio garrantzitsu bat da printzipio pedagogikoak agertu, agertzen direla, baina askotan inklusiotik deskonektatuta. Metodologia aktiboak, ikaskuntza kooperatiboa edo Ikaskuntzarako Diseinu Unibertsala ez dira behar beste integratzen ikasle guztientzat pentsatutako hezkuntza-erantzunaren parte gisa. Irakasleek ustezko “normaltasun” batean pentsatuz diseinatzen ikasten badute, eredu tradizionala erreproduzitzen jarraituko dute.
Horren aurrean, hezkuntza inklusiboak hasieratik diseinatzea proposatzen du, ikasle guztiak bertan egon, parte hartu eta ikasi ahal izateko.
Laugarrenik, azterlanak erakusten du irakaskuntza-plan eta -gidetan ia ez direla agertzen irisgarritasuna, ikaskuntza kooperatiboa edo inklusioari lotutako metodologia aktiboak bezalako kontzeptuak. Ez agertze horrek ez du esan nahi nahitaez unibertsitateko irakasle batzuek eduki horiek euren eskoletan lantzen ez dituztenik. Baina dokumentu ofizialetan jasota ez badaude, ez dago prestakuntza hori eskaintzen duen bermerik.
Azken ondorioa da aniztasunarekiko hurbilketa partzial eta tradizionala dagoela, desgaitasunaren gizarte-eredurik gabe.
Egileek adierazi dute beharrezkoa dela “ispiluaren aurrean jartzea”, errealitate hori ezagutzea, eraldatzeko. Eta errealitatea da, ikerketaren arabera, egungo prestakuntza generikoa, eskasa, zatikatua eta eguneratugabea dela. Ez da zehazten DUAn dauden motibazio, ordezkaritza, ekintza eta adierazpen modu ugariak bermatzen dituen kultura edo jardunbiderik.
Irakasle berriak ikasgeletara iristen direnean, erabaki garrantzitsuak hartu behar dituzte, eta funtsezkoa da erabaki horiek printzipio inklusiboetan oinarrituko direla bermatuko duen prestakuntza izatea. Ikerketaren arabera, hori ez da behar bezala bermatzen egungo ikasketa-planetan eta irakaskuntza-gidetan.
Unibertsitatearen etorkizunerako jarduketa-ildoak
Lehenik eta behin, zeharkako espezializaziotik abiatutako prestakuntza proposatzen da, bai eta unibertsitateko irakasleen irakaskuntza-jardunari eta hezkuntza-esperientziari balioa emateko beharra ere.
Unibertsitateko irakasleak prestatzeko beharra ere nabarmentzen da. Etorkizuneko irakasleek prestakuntza egokia jaso dezaten, unibertsitatean irakasten dutenek hezkuntza inklusiboan ezagutza, esperientzia eta tresna eguneratuak izan behar dituzte.
Bigarrenik, irakaskuntza-gidak eta ikasketa-planak eraldatzea planteatzen da, sakonagoak eta argiagoak izan daitezen. Unibertsitateko ikasleek inklusioaren, irisgarritasunaren eta aniztasunari erantzutearen arloan urrats asko emanda irten beharko lukete unibertsitatetik.
Azkenik, ikertzaileek gogorarazi dute unibertsitatea ezin dela ikastetxeetatik eta gizarte erakundeetatik bereizita egon. Unibertsitatearen, eskolen eta hirugarren sektoreko erakundeen arteko lankidetza funtsezkoa da hasierako prestakuntza ikasgelen errealitatearekin eta ikasle guztien eskubideekin lotzeko.
Etorkizuneko irakasleen prestakuntza funtsezko pieza da hezkuntza-sistema eraldatzeko. Eta prestakuntza hori eskubideetan, ebidentzietan eta ikasle guztiekiko konpromisoan oinarritu behar da.
Mintegia (Plena inclusión)
https://www.youtube.com/watch?v=Yz1kILf-bFk
